Sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisi giderek büyürken, uzmanlar yeni bir trende dikkat çekiyor. Yetişkinler gibi makyaj yapan, çok aşamalı cilt bakım rutinleri paylaşan ve takipçi sayısını başarı göstergesi olarak gören çocukların sayısındaki artış, “performatif çocuk” kavramını gündeme taşıdı.
Uzmanlara göre çocukların dijital dünyada görünür olma isteği tek başına sorun değil ancak beğeni, takipçi ve dış görünüşün çocuğun değer algısının merkezine yerleşmesi ciddi psikolojik riskler oluşturabiliyor.
Klinik Psikolog Dr. Öğr. Üyesi Pelin Hazer, “performatif çocuk” kavramının günümüz dijital kültürünü açıklamak için kullanıldığını belirterek, bu durumun çocuğun davranışlarını izleyici beklentilerine göre şekillendirmesi anlamına geldiğini ifade etti.
Çocuğun ne giyeceğinden nasıl konuşacağına kadar birçok tercihini beğeni almak amacıyla belirlemeye başlayabileceğini söyleyen Hazer, asıl riskin kamera karşısına geçmek değil, çocuğun kendilik değerini performansına bağlaması olduğunu vurguladı.
Uzmanlara göre çocuk zamanla “Olduğum halimle değerliyim” düşüncesi yerine “İzlendiğim ve beğenildiğim sürece değerliyim” algısına kapılabiliyor.
Çocukların artık yalnızca çevrelerindeki kişilerle değil, sosyal medyada filtrelenmiş ve düzenlenmiş görüntülerle kendilerini kıyasladığı belirtiliyor.
Uzmanlar, algoritmaların çocukların güzellik, makyaj ve cilt bakımı içeriklerine daha fazla maruz kalmasına neden olduğunu ifade ediyor. Bu durumun, belirli yüz hatlarının ve beden ölçülerinin “normal” olduğu yanılgısını oluşturabileceği aktarılıyor.
Aile içinde de görünüşe aşırı önem verilmesinin süreci etkileyebileceği belirtilirken, çocukların yalnızca dış görünüşleriyle övülmesinin beden algısını olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarılar yapılıyor.
Uzmanlara göre çocukların oyun oynaması, hata yapması, keşfetmesi ve kendi gelişim sürecini yaşaması gerekiyor.
Yetişkin görünümüne erken yaşta yönlendirilen çocukların, yaşlarına uygun olmayan sorumluluk ve beklentilerle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
Klinik Psikolog Pelin Hazer, özellikle sosyal medyada çocukların bedenlerinin dikkat çekme aracı haline gelmesinin; çevrim içi taciz, uygunsuz yorumlar ve görüntülerin kötüye kullanılması gibi riskleri artırabileceğine dikkat çekti.
Uzmanlar, sosyal medyada kusursuz görünme baskısının çocuklarda erken yaşta estetik kaygılar oluşturabileceğini belirtiyor.
Dijital olarak değiştirilmiş yüzlerin gerçek bir standart gibi algılanmasının, çocukların kendi görünümlerinden memnun olmamalarına yol açabileceği ifade ediliyor.
Çocukların burun estetiği, dolgu, botoks veya yoğun cilt uygulamalarına ilgi göstermesinin altında yatan nedenlerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Uzmanlar, ailelerin şu sorulara yanıt araması gerektiğini söylüyor:
Bu tür davranışların yoğunlaşması halinde profesyonel destek alınması öneriliyor.
Uzmanlara göre sosyal medya kullanımı doğru sınırlar içinde çocukların yaratıcılığını ve kendini ifade etme becerisini geliştirebilir.
Ancak içerik üretiminin çocuğun hayatının merkezine yerleşmemesi gerektiği vurgulanıyor. Uyku, okul, spor, oyun ve aile ilişkilerinin korunmasının önemine dikkat çekiliyor.
Ailelere, çocuklarına yalnızca “Kaç kişi izledi?” sorusunu değil, “Bunu yaparken ne öğrendin?” sorusunu da sormaları öneriliyor.
Dermatoloji Uzmanı Dr. Melda Özekinci ise çocukların yetişkinlere yönelik cilt bakım ürünlerini kullanmasının sağlık açısından risk taşıyabileceğini belirtti.
Çocuk cildinin yetişkinlere göre daha hassas olduğunu ifade eden Özekinci, özellikle aktif içerikli ürünlerin doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerektiğini söyledi.
Uzman, retinol içeren ürünlerin 19 yaş altındaki çocuklarda kesinlikle kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu. Bu tür ürünlerin çocuk cildinde tahriş, yanma ve cilt bariyerinde bozulmaya yol açabileceği belirtildi.
Dermatoloji uzmanları çocuklarda gereksiz ürün kullanımından kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
Çocuk cilt bakımında;
dışında yoğun içerikli ürünlere yönelmenin doğru olmadığı ifade ediliyor.
Gliserin, seramid, niasinamid, aloe vera ve çinko oksit gibi içeriklerin uygun ürünlerde çocuk cilt bariyerini destekleyebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, çocukların dijital dünyada yer almasının tamamen engellenmesi yerine bilinçli kullanım alışkanlığı kazandırılması gerektiğini belirtiyor.
Çocukların değerinin takipçi sayısı, beğeni veya dış görünüşle ölçülmemesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, ailelere çocuklarının yeteneklerini, meraklarını ve kişisel özelliklerini destekleme çağrısı yapıyor.
Çocukların en önemli ihtiyacının kusursuz görünmek değil, güvenli bir ortamda büyümek olduğu ifade ediliyor.