Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmek yerine rahim dışında gelişmeye başlamasıyla ortaya çıkan ciddi bir gebelik komplikasyonudur. En sık fallop tüplerinde görülen dış gebelik, erken fark edilip tedavi edilmediğinde yaşamı tehdit edebilecek iç kanamaya yol açabilir.
Normal bir gebelikte döllenmiş yumurtanın rahim içine ulaşarak rahim duvarına yerleşmesi beklenir. Dış gebelikte ise döllenmiş yumurta rahim dışına yerleşir ve gebeliğin normal şekilde devam etmesi mümkün olmaz.
Vakaların büyük bölümü fallop tüplerinde meydana gelir. Daha nadir durumlarda yumurtalık, rahim ağzı veya karın boşluğu gibi farklı bölgelerde de dış gebelik gelişebilir.
Dış gebeliğin ilk belirtileri normal gebelik belirtilerine benzeyebilir. Adet gecikmesi, mide bulantısı ve göğüslerde hassasiyet görülebilir.
Bunun yanında özellikle tek taraflı kasık veya karın ağrısı, vajinal kanama ve omuz bölgesinde ağrı ortaya çıkabilir. Şiddetli karın ağrısı, baş dönmesi, bayılma, aşırı halsizlik veya hızlı kalp atımı gibi belirtiler iç kanamaya işaret edebilir.
Bu tür belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Dış gebeliğin oluşumunda fallop tüplerinin yapısını veya hareketini etkileyen çeşitli faktörler rol oynayabilir. Daha önce dış gebelik geçirilmesi, tüplerde enfeksiyon veya hasar bulunması ve bazı cerrahi işlemler riskin artmasına neden olabilir.
Yardımcı üreme teknikleriyle gerçekleştirilen bazı gebeliklerde ve sigara kullanımında da dış gebelik riski artabilir. Ancak risk faktörü bulunmayan kişilerde de dış gebelik görülebilir.
Dış gebelik şüphesinde doktor tarafından gebelik testi, kanda beta-hCG ölçümü ve ultrasonografi gibi yöntemlerden yararlanılır.
Beta-hCG değerlerinin gebelik haftasına göre beklenen şekilde değişmemesi veya ultrasonografide rahim içinde gebelik kesesinin görülmemesi dış gebelik şüphesini artırabilir. Kesin değerlendirme, hastanın bulguları ve test sonuçları birlikte ele alınarak yapılır.
Tedavi yöntemi gebeliğin bulunduğu bölgeye, gebeliğin gelişimine, kanama olup olmadığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Uygun hastalarda gebelik dokusunun ilaçla sonlandırılması mümkün olabilir. Bazı durumlarda ise cerrahi müdahale gerekebilir. İç kanama veya tüpün zarar görmesi gibi acil durumlarda hızlı cerrahi tedavi önem taşır.
Dış gebelik normal bir gebelik gibi ilerleyemez ve kendiliğinden sağlıklı bir doğumla sonuçlanması beklenmez. Bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi büyük önem taşır.
Gebelik şüphesi bulunan bir kişide şiddetli veya tek taraflı karın ağrısı, vajinal kanama, baş dönmesi ya da bayılma meydana gelirse vakit kaybetmeden acil sağlık hizmeti alınmalıdır.