Endometriozis, rahim içini döşeyen dokunun benzeri dokunun rahim dışında büyümesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Çoğunlukla üreme çağındaki kadınlarda görülen endometriozis, ağrıya, adet düzensizliklerine ve bazı durumlarda doğurganlık sorunlarına yol açabilir.
Hastalığın en belirgin belirtisi özellikle adet döneminde ortaya çıkan şiddetli pelvik ağrıdır. Adet öncesinde başlayan ve günlük yaşamı etkileyebilen ağrı da görülebilir.
Bunun yanı sıra cinsel ilişki sırasında ağrı, dışkılama veya idrar yaparken ağrı, yoğun ya da düzensiz adet kanaması ve sürekli yorgunluk gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ise herhangi bir belirti görülmeyebilir.
Endometriozisin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık, bağışıklık sistemiyle ilişkili faktörler ve hormonal mekanizmaların hastalığın gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Endometriozis dokuları hormonların etkisiyle büyüyebilir ve adet döngüsü boyunca değişime uğrayabilir. Bu durum çevre dokularda iltihaplanma ve ağrıya neden olabilir.
Endometriozis bazı kişilerde gebelik oluşmasını zorlaştırabilir. Hastalığa bağlı iltihaplanma ve dokularda meydana gelen yapışıklıklar, yumurtalıklar ve tüplerin işlevini etkileyebilir.
Ancak endometriozis tanısı bulunan her kişinin çocuk sahibi olmakta sorun yaşayacağı anlamına gelmez. Gebelik planı bulunan kişilerin durumlarını kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla değerlendirmesi önem taşır.
Tanı sürecinde kişinin şikayetleri ve tıbbi geçmişi değerlendirilir. Doktor muayenesinin yanı sıra ultrasonografi ve gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Bazı durumlarda kesin tanı için laparoskopik değerlendirme gerekebilir. Tanı ve tedavi yöntemi hastalığın yaygınlığına ve kişinin yaşadığı şikayetlere göre belirlenir.
Endometriozis tedavisi, hastalığın durumuna ve kişinin beklentilerine göre planlanır. Ağrıların kontrol altına alınması amacıyla ilaç tedavileri uygulanabilir.
Hormon tedavileri de hastalığa bağlı şikayetlerin azaltılmasında kullanılabilir. Bazı hastalarda ise endometriozis odaklarının veya yapışıklıkların cerrahi yöntemlerle tedavi edilmesi gündeme gelebilir.
Adet döneminde günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen ağrı, sürekli pelvik ağrı veya cinsel ilişki sırasında ağrı gibi şikayetlerin normal kabul edilmemesi gerekir.
Özellikle ağrıların zamanla artması ya da tedaviye rağmen devam etmesi halinde uzman değerlendirmesi önem taşır. Endometrioziste erken değerlendirme, belirtilerin kontrol altına alınmasına ve uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olabilir.