İdrarda kan (hematüri), birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bu durum bazen çıplak gözle görülebilirken (makroskopik hematüri), bazen yalnızca laboratuvar testlerinde tespit edilir (mikroskopik hematüri). Her iki durumda da doğru tanı ve değerlendirme süreci, altta yatan nedenin belirlenmesi açısından büyük önem taşır.
| Tür | Açıklama |
|---|---|
| Makroskopik Hematüri | İdrarın renginde gözle görülür kırmızı/pembe/kahverengi değişiklik. |
| Mikroskopik Hematüri | İdrarda kan hücreleri yalnızca mikroskop ya da test çubuğuyla saptanabilir. |
İlk adım testidir.
Renk, yoğunluk, pH, lökosit, nitrit, protein, kan, glukoz gibi parametreleri değerlendirir.
Dipstick testiyle "kan pozitif" sonucu alınırsa, doğrulama gerekir.
İdrar santrifüj edilir, mikroskop altında eritrosit sayımı yapılır.
Normal: <3 eritrosit/görme alanı
Anormal: ≥3 eritrosit/görme alanı → Hematüri tanısı konur.
İYE şüphesi varsa yapılır.
Bakteri üremesi olup olmadığı kontrol edilir.
Kanser hücreleri ya da anormal hücre varlığını araştırmak için kullanılır.
Özellikle açıklanamayan veya tekrarlayan hematürilerde istenir.
Son adet tarihi, kullanılan ilaçlar, fiziksel travma, cinsel aktivite, ailede böbrek hastalığı öyküsü sorgulanır.
Ultrasonografi (USG): Böbrek ve mesane değerlendirilir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT): Taş, tümör veya kanama odakları detaylı görüntülenir.
Sistoskopi: Mesane içi endoskopik olarak incelenir (özellikle 40 yaş üstü ve sigara içenlerde önerilir).
Tam kan sayımı (hemogram): Anemi, enfeksiyon bulguları.
BUN, kreatinin: Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi.
Koagülasyon testleri: Kanama-pıhtılaşma bozuklukları şüphesi varsa yapılır.
İdrarda ağrısız ve sürekli kanama
40 yaş üstü bireylerde ilk kez görülen hematüri
Sigara kullanan bireyler
Ailede böbrek hastalığı veya kanser öyküsü
Hematüriye ateş, kilo kaybı, yan ağrısı gibi başka şikayetlerin eşlik etmesi
İlk başvuru: Aile hekimi ya da dahiliye uzmanı
Gerekli görülürse: Üroloji ya da nefroloji bölümüne yönlendirme yapılır.
İdrarda kan tespiti, bazen zararsız bir durumun belirtisi olabilirken, bazen de ciddi hastalıkların ilk bulgusu olabilir. Bu nedenle basit bir idrar testi bile ihmal edilmemeli, doğru ve sistematik bir şekilde değerlendirilmelidir.