Makyaj ürünlerinin cilt sağlığını olumsuz etkilediği sıkça gündeme gelse de, ruh sağlığına olan etkileri de göz ardı edilemez. Güzellik aracı olmanın ötesine geçen makyaj uygulamaları, kadınların kendilerini ifade etme yöntemleri haline gelmiş bir gelenek halini almıştır. Gözlerdeki parıltı, dudaklardaki renk ve ciltteki pürüzsüzlük, zamanla farklı anlamlar kazanarak, kadınların dış dünyaya bakış açılarını, kimliklerini nasıl inşa ettiklerini ve toplumun onlara nasıl yaklaştığını yansıtmaktadır. Psikologlar Serhat Çıkman ve Yeliz Arda, makyajın hem fiziksel hem de psikolojik etkilerini ele aldılar. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve gençler üzerindeki toplumsal baskının ve güzellik algısının bireylerin psikolojik gelişimi üzerindeki büyük etkisini vurguladılar. Makyajın tarihi, asırlara dayanmasına rağmen, ilk kullanılan yöntemin gözlere sürme çekmek olduğu bilinmektedir. Sürme, estetik bir görünüm sağlamakla birlikte, gözü enfeksiyon ve iltihaplardan koruduğu düşünülüyordu. Teknolojinin ve kozmetik sektörünün gelişmesiyle birlikte, makyaj malzemeleri çeşitlendi. Ancak bu çeşitlenme, zararlı bileşenlerin artmasına ve cilt sağlığı açısından risk oluşturmasına neden olmuştur. Bunun yanı sıra, makyajın psikolojik etkileri ve çocukların erken yaşta makyaj yapma alışkanlığı, bu estetik kaygının kontrol edilmesi gereken bir mesele haline geldi.
Makyaj yapmanın psikolojik olumsuz etkilerini ve çözüm yollarını paylaşan psikolog Serhat Çıkman, çocuklar açısından ortaya çıkan tehlikeleri vurguladı. Çıkman, "Çocukların makyaj yapma isteğinin artışı, sosyal medyanın etkisiyle doğrudan ilişkilidir. Popüler sosyal medya platformlarında genç influencerların paylaştığı makyaj videoları, çocukları daha erken yaşlarda bu alana yönlendiriyor. Renkli paletler, ışıltılı rujlar ve yaratıcı makyaj teknikleri, çocukların hayal gücünü çekiyor. Ancak bu durum, sadece masum bir yaratıcılık oyunu değil; aynı zamanda toplumsal güzellik standartlarının çocuklara kadar ulaşması anlamına geliyor. Çocuklar, fenomenlerin mükemmel görünümünü taklit ederek kendilerini "daha güzel" hissetme çabasına girebiliyorlar. Bu, erken yaşta özgüvenin dış görünüşle ilişkilendirilmesi riskini beraberinde getiriyor" şeklinde ifade etti.
Psikolojik açıdan bakıldığında, çocukların makyaj yapma arzusunun sosyal kabul ve beğenilme ihtiyacından kaynaklandığını belirten Çıkman, "Sosyal medya, çocuklara 'ideal' bir görünümün ne olduğunu dayatırken, ebeveynlerin bu süreçte rehberlik etmesi son derece önemlidir. Çocuklara makyajın bir ifade biçimi olabileceğini, ancak kendilerini sevmek için buna ihtiyaç duymadıklarını anlatmak, sağlıklı bir benlik algısı oluşturmalarına yardımcı olabilir" dedi.
Birçok kadın, makyaj yaparken geçirdiği zamanı bir rahatlama ve yaratıcılık anı olarak tanımlamakta. Çıkman, "Bu durum özsaygıyı artırabilir ve güne daha iyi bir ruh haliyle başlamayı sağlayabilir. Ancak makyaj bir zorunluluk haline geldiğinde, kadınlar makyajsızken kendilerini 'tamamlanmamış' hissedebilirler. Bu, psikolojide kişinin kendini dış görünüşü üzerinden tanımlaması ile ilişkilidir. Makyajsızken ruh halindeki değişiklikler, genellikle özgüven eksikliği veya toplumsal beklentilere uyum sağlama baskısıyla açıklanabilir. Kadınlar, makyajsızken toplumun olumsuz yorumlarına maruz kalacaklarını düşünebilirler. Bu durum, özellikle sosyal medya çağında, sürekli olarak 'görülme' ve 'beğenilme' kaygısıyla daha da artmaktadır" ifadelerini kullandı.
Çocukları da etkileyen bu durum, makyajın toplumsal baskı unsuru haline gelmesine neden olmaktadır. Estetik görünüm baskısı, kadınların değerini belirleyen bir ölçüt olarak sunulmakta ve makyaj yapmamak 'ihmal' ya da 'özensizlik' gibi yanlış algılar yaratmaktadır. Bu baskı, kadınlarda özgüven sorunlarına yol açmakta ve makyajı bir gereklilik olarak görmelerine sebep olmaktadır. Bu durum, topluma uyum sağlamak için bir sosyal maske oluşturma ihtiyacı ile ilişkilendirilebilir.
Sosyal medyanın hayatımızdaki etkisinin artmasıyla birlikte, makyaj yapma yaşının düştüğüne dikkat çeken Psikolog Yeliz Arda, "Sosyal medya sürelerinin artmasıyla birlikte, makyaj videolarının çocuklar üzerindeki etkisi hızla artıyor. Özellikle 9-14 yaş aralığındaki kız çocukları, sosyal medya sayesinde makyaj tekniklerine ve ürünlerine kolayca erişim sağlıyor. Bu durum, çocukların güzellik algılarını şekillendiriyor ve erken yaşta makyaj yapmaya başlamalarına yol açıyor. Bu, özgüven problemleri ve beden algısı bozuklukları riskini de beraberinde getiriyor" şeklinde konuştu.
Estetik baskının çocukların psikolojik ve sosyal gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerini anlatan Psikolog Arda, 11 ülkeyi kapsayan bir araştırmaya göre sosyal medya içeriklerine maruz kalan çocukların yüzde 70'inden fazlasının dış görünüşlerinden rahatsızlık duyduğunu ve güzellik standartlarına uyum sağlamak için makyaj yapma eğiliminde olduğunu belirtti. Arda, içerik üreticilerini bu konuda duyarlı ve hassas olmaya davet etti.
Makyaj alışkanlığını azaltmak veya tamamen bırakmak isteyen kadınlar için özgüven meselesi oldukça önemlidir. Özgüven, dış görünüşten bağımsız olarak içsel bir değere dayanmalıdır. Bunu başarmak için şu adımlar yardımcı olabilir: