Öğütülmüş kahve, çekirdek kahveye göre çok daha hızlı oksitlenir ve bu nedenle tazeliğini kısa sürede kaybetmeye başlar. Tazeliği anlamanın en önemli yollarından biri, kahvenin kokusunu ve görünümünü dikkatle incelemektir. Taze öğütülmüş kahve, yoğun ve belirgin bir aroma yayar; bu aroma açıldığı anda hissedilir ve canlıdır.
Renk de önemli bir ipucudur. Taze öğütülmüş kahve genellikle daha homojen ve canlı bir kahverengi tonuna sahiptir. Bayatlamaya başlayan kahvede ise renk matlaşır ve griye dönük bir görünüm oluşabilir. Ayrıca kahvenin yüzeyinde yağlanma varsa bu, kahvenin uzun süre havayla temas ettiğinin işareti olabilir.
Demleme sırasında gözlenen davranış da tazelik hakkında bilgi verir. Taze kahve suyla temas ettiğinde “kabarma” (blooming) etkisi gösterir ve hafif gaz çıkışı olur. Bu etki zayıfsa veya hiç yoksa kahve büyük ihtimalle bayatlamıştır.
Son olarak tat profili de belirleyicidir. Taze öğütülmüş kahve daha dengeli, aromatik ve yumuşak içimli olurken; bayat kahvede acılık artar ve aroma kaybı hissedilir. Bu yüzden öğütülmüş kahvenin mümkün olduğunca kısa sürede tüketilmesi önerilir.