Kadınların genital bölgelerinde zaman zaman fark ettikleri şişlikler veya kitleler, doğal olarak endişe yaratabilir. Bu tür oluşumların büyük bir bölümü zararsızdır; ancak ne olduğunu anlamak ve doğru şekilde değerlendirmek önemlidir. Pek çok kadın, vajinal bölgede fark ettiği küçük, yuvarlak ve yumuşak kitleleri “yağ bezesi” sanabilir. Oysa her şişlik yağ bezesi değildir.
Vajinada veya çevresinde oluşan farklı yapılar; kist, enfeksiyon, tıkanıklık ya da tümör gibi çeşitli nedenlere dayanabilir. Bu yazıda, yağ bezesiyle karıştırılabilecek vajinal kitle türlerini, nasıl ayırt edilebileceklerini ve ne zaman doktora başvurmak gerektiğini ele alıyoruz.
Vajinal bölgede oluşan kitlelerin çoğu iyi huyludur ve genellikle aşağıdaki gruplara ayrılır:
Sebase Kist (Yağ Bezesi)
Bartolin Kisti
Epidermoid Kist
Skene Bezi Kisti
Kıl Dönmesi (Pilonidal Kist)
Genital Siğiller
Lipom (Yağ Tümörü)
Kanseröz (Malign) Kitleler
Şimdi bu oluşumların her birini detaylıca inceleyelim.
Sebase kistler, vajinal bölgedeki deri altında oluşan, genellikle küçük ve yumuşak yapılı kitlelerdir. Yağ bezlerinin tıkanması sonucu ortaya çıkarlar. Çoğu zaman ağrısızdırlar ve ciltle aynı renktedirler. Ancak enfekte olurlarsa kızarıklık, şişlik ve akıntı görülebilir.
Büyüklük: Genellikle 1-2 cm
Risk: Düşük
Tedavi: Takip, enfekte ise cerrahi boşaltım
Bartolin bezleri, vajina girişinin her iki yanında bulunan ve kayganlık sağlayan salgılar üreten yapılardır. Bu bezlerin tıkanması sonucu içlerinde sıvı birikir ve kist oluşur. Bazen büyüyebilir ve rahatsızlık verebilir. Enfekte olursa Bartolin apsesine dönüşebilir.
Yerleşim: Vajina girişinde, labia majora’nın içinde
Belirti: Otururken ağrı, yürürken rahatsızlık
Tedavi: Küçükse gözlem; büyükse drenaj ya da cerrahi çıkarım
Bu kistler genellikle cilt altına yerleşmiş, ölü deri hücrelerinin birikmesiyle oluşan yapılardır. Yağ bezesiyle çok benzerdir ancak içeriği farklıdır. Genelde travma sonrası veya tüy alma işlemleri sonrası gelişir.
Yüzey: Pürüzsüz, yuvarlak
İçerik: Keratin dolu
Tedavi: Takip ya da küçük cerrahi işlem
Skene bezleri, üretra çevresinde bulunan küçük salgı bezleridir. Nadiren tıkanabilir ve kist oluşturabilir. Bazen idrar yaparken zorluk veya ağrı ile kendini belli eder.
Yerleşim: Üretra yakınında
Belirti: İdrar yaparken yanma, baskı hissi
Tedavi: Gözlem ya da drenaj
Genellikle vajinadan çok, kuyruk sokumu veya kasık bölgesinde görülür. Ancak yoğun tüylenmenin olduğu dış genital alanda da oluşabilir. Batık kıl nedeniyle enfekte bir kist gelişir.
Belirti: Ağrı, akıntı, kızarıklık
Tedavi: Enfeksiyon varsa antibiyotik, ardından cerrahi işlem
HPV virüsü kaynaklı genital siğiller, cilt üzerinde kabarcık şeklinde çıkan ve zamanla yayılabilen oluşumlardır. Kabarık, karnabahar görünümlü olabilirler. Bulaşıcıdırlar ve estetik ya da psikolojik rahatsızlık verebilirler.
Yüzey: Sert, düzensiz
Belirti: Kaşıntı, hafif yanma
Tedavi: Dondurma, lazer, topikal ilaçlar
Yağ hücrelerinden oluşan, çok yavaş büyüyen, yumuşak ve hareketli yapılardır. Çok nadiren genital bölgede görülürler ama karıştırılabilirler. Genellikle zararsızdır.
Yüzey: Yumuşak, hareketli
Risk: Düşük
Tedavi: İsteğe bağlı cerrahi
Nadiren vajinal bölgede kötü huylu tümörler de gelişebilir. Bu tür kitleler genellikle hızla büyür, kanama yapar ve serttir. Diğerlerinden ayırt edilmesi için mutlaka hekim muayenesi ve biyopsi gerekir.
Belirti: Kanama, büyüme, renk değişimi
Tedavi: Onkolojik takip ve tedavi
Her vajinal şişlik veya kitle acil bir durum değildir; ancak aşağıdaki belirtiler varsa jinekolojik değerlendirme şarttır:
Kitle büyüyor ya da şekil değiştiriyorsa
Ağrı, kızarıklık ya da akıntı varsa
Kanama oluyorsa
Kitle sert, yüzeyi düzensizse
İdrar yapma ya da cinsel ilişki sırasında rahatsızlık yaratıyorsa
Tanı koymak için genellikle fizik muayene yeterli olur. Ancak bazı durumlarda:
Ultrason,
MR veya
Biyopsi gerekebilir.
Doğru tanı için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya cilt hastalıkları uzmanı (dermatolog) tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
Kesinlikle hayır. Yağ bezesi ya da kist olduğunu düşündüğünüz şişlikleri sıkmak, patlatmak ya da delmek:
Enfeksiyon riskini artırır,
Derin dokuya zarar verebilir,
Tedaviyi zorlaştırabilir.
Kendi kendine teşhis ve müdahale yerine, uzman değerlendirmesi ile doğru yönlendirme çok daha sağlıklıdır.
Vajinal bölgede hissedilen her şişlik yağ bezesi olmayabilir. Her ne kadar pek çok kitle iyi huylu olsa da, altta yatan nedeni belirlemek ve gerektiğinde uygun müdahaleyi sağlamak kadın sağlığı açısından büyük önem taşır.
Kendi bedeninizi tanımak, düzenli kontroller yaptırmak ve değişimleri gözlemlemek; erken teşhis ve doğru tedavi için en etkili yoldur. Unutmayın, erken fark edilen bir sorun, daha kolay ve sağlıklı bir şekilde çözülebilir.