Ev kadınlarının sosyal güvence ve emeklilik sorunlarına yönelik kapsamlı bir düzenleme için hazırlanan kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Teklifte, evde karşılıksız olarak yapılan bakım ve temizlik işlerinin sigortalılık süresine dahil edilmesi, primlerin Hazine tarafından karşılanması ve geçmiş dönemler için borçlanma hakkı tanınması gibi önemli düzenlemeler bulunuyor.
Evde Yapılan Karşılıksız Emek Sigortalılık Kapsamına Alınacak
Düzenlemenin temel hedeflerinden biri, ev kadınlarının yıllar boyunca herhangi bir ücret almadan gerçekleştirdiği bakım ve temizlik faaliyetlerinin sosyal güvenlik sistemi içerisinde tanınması olacak.
Teklifte, evde gerçekleştirilen karşılıksız bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresinden sayılması ve emeklilik hesabına dahil edilmesi öngörülüyor. Böylece çalışma hayatının dışında kalan ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine daha güçlü şekilde dahil edilmesi amaçlanıyor.
Ev Kadınlarının Primlerini Hazine Karşılayacak
Kanun teklifinde dikkat çeken başlıklardan biri de ev kadınlarının sosyal güvenlik primlerine ilişkin düzenleme oldu.
Öneriye göre, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanması planlanıyor. İsteyenlerin ilave prim ödeyerek ileride alacakları emekli aylığını artırabilmesine de imkan sağlanması öngörülüyor.
Geçmiş Yıllar İçin Borçlanma İmkanı Geliyor
Düzenlemede, geçmişte sigortasız olarak geçirilen ev kadınlığı dönemlerinin de emeklilik hesabına dahil edilmesinin önü açılıyor.
Bu kapsamda, geçmiş yıllara ilişkin borçlanma hakkı tanınması ve belirli şartları karşılayan dönemlerin sigortalılık süresine eklenmesi hedefleniyor.
Bakım Verenlere Ücretsiz Destek Hizmetleri Sağlanacak
Teklif yalnızca emeklilik düzenlemesiyle sınırlı kalmıyor. Evinde hasta veya yaşlı bireylere bakım veren kişilere yönelik sosyal destek mekanizmalarının da oluşturulması planlanıyor.
Bu kişilere psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık hizmetlerinin ücretsiz olarak sunulması öngörülüyor. Ayrıca bakım sorumluluğunu üstlenen kişilerin dinlenebilmesi amacıyla kamu tarafından geçici bakım hizmeti sağlanması da teklifin maddeleri arasında yer alıyor.
Yıllık Dinlenme Hakkı Öngörülüyor
Sürekli bakım hizmeti veren kişilerin dinlenme ihtiyacına yönelik de yeni bir düzenleme yapılması planlanıyor.
Teklife göre, bakım veren kişilere yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım ve izin hakkı tanınması hedefleniyor. Bu süreçte mevcut maaş veya sosyal yardımların kesilmemesi öngörülüyor.
Malullük Ve Yaşlılık Aylığı İçin Yeni Düzenleme
Kanun teklifinde iş göremez hale gelen ev emekçilerine yönelik de hükümler bulunuyor.
Buna göre, çalışma gücünü kaybedenlere belirli şartlar çerçevesinde yüzde 70 oranında aylık bağlanması, başkasının bakımına muhtaç hale gelenlerde ise bu oranın yüzde 80'e çıkarılması öngörülüyor.
Yaşlılık aylığı kapsamında ise kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranının yükseltilmesi ve yüzde 90'a kadar ulaşabilmesi teklif ediliyor.
Ev İşlerinde Çalışanlara İş Kanunu Güvencesi
Düzenleme, ücret karşılığında evlere temizlik veya bakım hizmeti vermek üzere giden kişilerin çalışma koşullarına ilişkin de önemli değişiklikler içeriyor.
Ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamındaki haklarının güçlendirilmesi, kıdem tazminatı ve izin gibi haklardan yararlanabilmelerinin sağlanması hedefleniyor.
30 Günden Fazla Çalışmaya Yazılı Sözleşme Şartı
Teklif kapsamında, 30 günden uzun süren ev hizmetlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılması zorunluluğunun getirilmesi planlanıyor.
Ayrıca ev işçilerinin mobbing, şiddet ve tacize karşı korunmasına yönelik hükümlerin de yürürlüğe alınması öngörülüyor. Mağdur olan çalışanların hızlı şekilde koruma altına alınabilmesi için yeni mekanizmalar oluşturulması hedefleniyor.
Ev İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Düzenlemesi
Ev hizmetlerinde çalışanların karşılaşabileceği iş kazaları ve sağlık riskleri de teklif kapsamında ele alınıyor.
Pencere temizliği gibi yüksekten düşme riski taşıyan işlerde veya temizlik kimyasallarının kullanımında gerekli koruyucu ekipmanların sağlanması zorunluluğunun getirilmesi planlanıyor.
Belediyelere Kreş Ve Mola Evi Görevi
Kanun teklifinde belediyelerin sosyal hizmet alanındaki sorumluluklarının artırılması da öngörülüyor.
Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakım merkezi ve bakım verenlerin kısa süreli olarak yararlanabileceği mola evleri açma konusunda yasal görev verilmesi planlanıyor.
Ev Emekçileri İçin Bağ-Kur Düzenlemesi
Teklifin sosyal güvenlik ayağında ise ev emekçilerinin Bağ-Kur kapsamında değerlendirilmesine yönelik değişiklikler bulunuyor.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikle ev emekçilerine yönelik mevcut istisnaların kaldırılması ve devlet tarafından primleri karşılanan bir sigorta sisteminin oluşturulması hedefleniyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde ev kadınlarının emeklilik, sağlık ve sosyal güvenlik haklarına erişiminin genişletilmesi amaçlanıyor. Teklifin TBMM'deki yasama sürecinin ardından nihai şeklinin belli olması bekleniyor.
