ABD Hükümeti Yeni İhracat Kontrolü Üzerinde Çalışıyor
Amerikan hükümeti, ülke menşeli gelişmiş yapay zeka hızlandırıcılarının dünya genelindeki dağıtımını düzenlemek amacıyla yeni bir ihracat kontrol sistemi geliştirmeyi planlıyor. Taslak belgede belirtilen düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, özellikle büyük ölçekli yapay zeka çipi sevkiyatları için ek güvenlik önlemleri ve yatırım gereklilikleri getirilmesi söz konusu olabilir. Bu durum, Nvidia ve AMD gibi yapay zeka çipleri üreten firmaları doğrudan etkileyecektir.
Kesinleşmemiş olan kurallar, yabancı ülkelerin yüksek miktarda yapay zeka çipi satın alabilmesi için ABD'de veri merkezi yatırımı gerçekleştirmesini veya hükümetler arası güvenlik garantileri sunmasını talep edebilir.
Eski Yaklaşımdan Farklı Bir Düzenleme
Önerilen taslak, önceki dönemdeki “AI diffusion” kurallarından farklı bir yaklaşım sergiliyor. Bu eski düzenleme, gelişmiş yapay zeka altyapısının önemli bir kısmının ABD içinde kurulmasını teşvik etmeyi ve satın alımların çoğunu Amerikan bulut hizmetleri üzerinden gerçekleştirmeyi amaçlıyordu.
Şu anda, ABD yönetimi büyük ölçekli yapay zeka donanımı sevkiyatlarını diplomatik ve ekonomik müzakerelerle ilişkilendiren daha esnek bir kontrol mekanizması üzerinde çalışıyor. Bu sayede Washington, çip ihracatını aynı zamanda ülke içindeki teknoloji yatırımlarını artırmak için bir pazarlık unsuru olarak kullanma imkanı bulabilir.
Yeni Yükümlülükler ve Lisans Süreçleri
Bu yeni yaklaşım, eski ABD Başkanı Joe Biden dönemindeki politikalardan da farklılık göstermektedir. Biden yönetimi, yakın müttefik ülkelerin gelişmiş yapay zeka çiplerine erişiminde büyük ölçüde muafiyet sağlanmasını savunuyordu.
Taslak belgede dikkat çeken bir diğer unsur, küçük ölçekli yapay zeka sistemlerinin bile ihracat lisansı gerektirebilecek olmasıdır. Buna göre, 1.000 çipten daha az olan sistemler için bile lisans süreci gündeme gelebilir.
Orta büyüklükteki yapay zeka projeleri de ek yükümlülüklerle karşılaşabilir. Örneğin, 100.000 çipe kadar olan sistemler için hükümetler arası güvenlik güvenceleri talep edilebilir.
Önceki Deneyimlerden Yola Çıkılıyor
ABD yönetimi, benzer bir yaklaşımı daha önce Orta Doğu'da uygulamıştı. Gelişmiş çiplerin satışına izin verilmesi için bazı ülkelerden ABD hükümetiyle resmi güvenlik taahhütleri istenmişti.
Daha büyük ölçekli projelerde ise denetim seviyesinin artması bekleniyor. Taslak metne göre, 200.000 çipe kadar olan sistemler için ABD ihracat kontrol yetkililerinin yerinde inceleme yapması söz konusu olabilir.
Özel Süreçler ve Yeni Anlaşmalar
Taslak düzenlemenin en dikkat çekici yönü, büyük ölçekli yapay zeka kümeleri için öngörülen özel süreçtir. Eğer bir ülkede yüz binlerce çiple çalışan dev bir yapay zeka altyapısı kurulması planlanıyorsa, onay süreci yalnızca ticari lisans düzeyinde kalmayacaktır.
Bu tür projelerin gerçekleştirilmesi için ev sahibi ülke hükümetinin ABD ile doğrudan bir anlaşma yapması ve ABD'deki yapay zeka veri merkezlerine yatırım taahhüdünde bulunması gerekebilir. Bu model, ABD’nin yakın dönemde Orta Doğu ülkeleriyle yaptığı anlaşmalarla benzerlik göstermektedir.
Mevcut Yasağlar ve Durum Analizi
Yeni taslak düzenleme, mevcut bazı teknoloji yasaklarını değiştirmemektedir. Örneğin, Rusya ve İran gibi kara listede yer alan ülkelerin Amerikan yapay zeka çiplerine erişimi zaten mevcut kurallar çerçevesinde tamamen yasaklanmıştır. Çin için ise durum daha karmaşıktır; Çin’in Nvidia tarafından üretilen ikinci en gelişmiş yapay zeka çiplerini satın almasına sınırlı ölçüde izin verilmiştir.
