Dijitalleşme ve Nakit Kullanımının Geleceği
Küresel düzeyde ödeme yöntemleri hızla dijitalleşirken, nakit paranın ekonomik sistemdeki yeri üzerine tartışmalar sürüyor. Fransa Merkez Bankası'nın nakit kullanımını "bir vatandaşlık hakkı" olarak nitelendirmesi, dijital dönüşüm ile finansal erişilebilirlik arasındaki dengeyi yeniden gündeme getirdi.
Banque de France verilerine göre, 2024 yılında nakit çekim işlemleri bir önceki yıla kıyasla yüzde 4,3 oranında azaldı. Ancak dikkat çeken bir diğer veri, ortalama çekim tutarındaki artış oldu. 2014 yılında 82 euro olan ortalama nakit çekim miktarı, 2024'te 126 euroya yükseldi. Bu durum, bireylerin daha seyrek ama daha yüksek tutarlarda nakit çektiğini gösteriyor.
Nakit Paranın Önemi
Uzmanlar, nakit paranın özellikle internet kesintileri ve teknik aksaklıklar gibi olağanüstü durumlarda güvenlik işlevi sağladığını belirtirken, yaşlı bireyler ve düşük gelir grupları için finansal sisteme erişimde hâlâ kritik bir araç olduğuna dikkat çekiyor.
Türkiye'nin Ödeme Sistemleri Performansı
Öte yandan, Türkiye ödeme sistemleri altyapısı ve dijital bankacılık kullanımında Avrupa ortalamasının üzerinde bir performans sergiliyor. Bankalararası Kart Merkezi verileri, kartlı ödemelerin toplam ödemeler içindeki payının her yıl arttığını gösteriyor. Özellikle pandemi sonrası dönemde temassız ödeme alışkanlığı kalıcı hale geldi.
Türkiye'de QR kod ve FAST gibi anlık ödeme sistemleri, düşük tutarlı işlemlerde dahi nakit kullanımını azaltan faktörler arasında yer alıyor. Ancak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın verileri, tedavüldeki banknot hacminin nominal olarak artmaya devam ettiğini ortaya koyuyor. Emisyon hacmi, ekonomik aktivite ve fiyat seviyelerine paralel olarak şekilleniyor. Fransa'da ATM sayıları azalırken, Türkiye'de kamu bankalarının ortak ATM uygulamaları ve yaygın şube ağı sayesinde nakde erişim kanalları güçlü yapısını koruyor.
