İran ile İsrail Arasındaki Çatışmaların Ekonomik Etkileri
İran ve İsrail arasında 28 Şubat'ta patlak veren çatışmaların yarattığı gerginlik, savaşın etkilerini iç piyasada hissettirmeye devam ediyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte petrol kaynaklı hammadde krizi, özellikle plastik sektörü başta olmak üzere birçok alanda maliyetleri artırırken, belirsizlikleri de çoğaltıyor. Reel sektör, daralan finansman imkanları nedeniyle zor bir dönem geçiriyor. Savaşın hemen ardından Merkez Bankası'nın (TCMB) uyguladığı sıkılaştırma politikaları ve döviz kredilerine erişim imkanlarının neredeyse ortadan kalkması, kredi maliyetlerini yükseltti. Bankalar, kredi faiz oranlarını yüzde 45 seviyelerinden yüzde 55'lere çıkarmış durumda. Yüksek maliyetlere katlanmak zorunda kalan firmaların, kredi bulmakta zorluk yaşadığı bildiriliyor.
Finansal sıkışıklık hakkında yorum yapan TOBB Hazır Giyim ve Konfeksiyon Sanayi Meclisi Başkanı Şeref Fayat, Merkez Bankası'nın politika faizini değiştirmeden attığı adımların piyasa faizlerini yükselttiğine dikkat çekti. Fayat, "Merkez Bankası, birkaç düzenlemeyle politika faizini artırmadan gecelik borçlanma maliyetini yaklaşık 300 baz puan yükseltti. Bu durum, bankaları döviz kredisi vermeme noktasına getirdi. Şu anda herhangi bir bankaya gittiğinizde 'döviz yok' yanıtını alıyorsunuz" şeklinde konuştu.
TL Kredilere Yönelik Talep Artışı
Döviz kanallarının kapanmasıyla birlikte TL kredilere yönelik talebin arttığını ifade eden Fayat, "TL kredilerin kıymeti arttı. Son iki hafta içinde faizlerin yüzde 10 gibi yüksek bir oranda yükseldiğini görüyoruz ve yüzde 55 oranları gündeme gelmeye başladı. Bayram öncesi ödemeler ve çalışan maliyetleri bu talebi artırmış olabilir, ancak asıl neden döviz verilmemesi nedeniyle TL faizinin yükselmesidir" dedi. Sektörün geleceği hakkında endişelerini dile getiren Fayat, "Avrupa'nın satın alma endeksinin artmasıyla yılın ikinci yarısında bir toparlanma bekliyorduk, ancak savaş kaynaklı finansal sorunlar nedeniyle bir çeyrek daha kaybetmiş olduk. Eğer bu durum devam ederse, 2025 yılını tamamen 'kayıp yıl' olarak geçirebiliriz. Risk gerçekten büyük" uyarısında bulundu.
Kredi Maliyetlerindeki Yükselişin Sanayi Üzerindeki Etkisi
TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, savaşın başlamasıyla birlikte kredi maliyetlerinin hızla yükselmesinin sanayicileri zor durumda bıraktığını belirtti. Eroğlu, "Sanayiciler olarak en küçük bir sorun olduğunda kredi bulmanın zorlaştığını yaşıyoruz. Bankalar, böyle dönemlerde kredi verme konusunda isteksiz davranıyorlar. Zaten zor bir süreçteyiz, kaynakları elinde tutanların bu kadar katı davranması sanayiciler için durumu daha da zorlaştırıyor" şeklinde konuştu.
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, finansman maliyetlerindeki artışın reel sektörü faktoring firmalarına yönelmek zorunda bıraktığını vurguladı. Önel, "Bankalar arası para piyasasında maliyetler hızla artarken, reel sektörde borçlanma imkanları neredeyse durdu. Bankalar artık kredi vermek istemiyor. Hatta yüksek faizle kredi almak isteyenlere bile kaynak sağlanmıyor. Kredi bulamayan işletmeler, mecburen faktoring firmalarına yöneliyor, ancak bu alandaki maliyetler de yüzde 100 sınırını aşma yolunda ilerliyor" ifadelerini kullandı.
Nakit Akışındaki Bozulmanın Riskleri
Piyasada nakit akışının bozulmasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirten Önel, tahsilat sürelerinin uzamasının büyük bir risk olduğunu söyledi. Savaşın piyasalardaki güveni zedelediğini vurgulayan Önel, "Savaş ve bölgesel riskler bahane edilerek tahsilat süreleri uzatıldı. Piyasadaki talep zaten düşükken, tahsilatların durma noktasına gelmesi işletmelerin öz sermayesini tüketti. İcra ve iflas dosyalarında artış, piyasanın ne kadar sıkıştığını gösteriyor. Kamu, sektörel destek paketleriyle piyasayı rahatlatacak önlemler almak zorunda" şeklinde konuştu.
