2026 Yılı Bütçe Görüşmeleri Başladı
2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Yasası Teklifi, 2024 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Yasası Teklifi ile birlikte Sayıştay raporlarının TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda değerlendirilmesine 23 Ekim 2025 tarihinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından gerçekleştirilen bir sunumla başlandı. Bu yılki tartışmaların ilk konusu, Anayasa’nın 161. maddesinde yer alan “Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini, mali yılbaşından en az yetmişbeş gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar,” ifadesinin ihlal edilmiş olmasıydı. Aynı Anayasa maddesine göre, Komisyonun tartışmaları 55 gün içinde tamamlaması gerekmektedir.
Bütçe Teklifinin Detayları
28 Kasım’da tamamlanması öngörülen programda, Sağlık Bakanlığı bütçe teklifi 21 Kasım’da, diğer bakanlık ve kamu kurumları gibi, bakanın yapacağı sunumla ele alınacak. Kamuoyu, bütçe teklifindeki sayısal verilere ek olarak, Bakanlığın faaliyetleri hakkında birçok bilgiye o sunum aracılığıyla ulaşma şansını elde edecek. Geçmiş yıllarda bu sunumlar üzerinden daha fazla bilgi edinmek mümkün oluyordu. Örneğin, Sağlık Bakanlığı’nın “Yurt Dışı Hastaneler Birimi” web sayfası en son 15 Haziran 2020 tarihinde güncellenmiş durumda. Aktif olan bu sayfada beş yıldan fazla bir zaman geçmesine rağmen, Sağlık Bakanlığı yetkilileri tarafından herhangi bir ilgi gösterilmemiş. Sayfa neredeyse boş durumda. Bakanlığın hangi ülkede, kaç hastane işlettiğine ve bu hastanelerin yatak ile emek gücü kapasitesine dair bilgi bulunmamaktadır. Bu tür bilgiler genellikle yalnızca Bakan’ın Komisyon sunumları sırasında öğrenilebiliyor.
2026 yılı için belirlenen Sağlık Bakanlığı bütçesi, merkezi yönetim bütçesinin yüzde 7,8’ini kaplamaktadır. Sağlık Bakanlığı bütçesinin genel bütçe içindeki oranı 2024 yılında yüzde 6,6, 2025 yılında ise yüzde 6,9 olarak gözlemlenmiştir.
Bütçedeki Artış ve Enflasyon Etkisi
Bakanlığın 2025 yılı bütçe teklifi 1 trilyon 20 milyar 317 milyon 291 bin TL olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre, 2026 yılı bütçe teklifinde 454 milyar 630 milyon 489 bin TL’lik bir artış, yani yaklaşık yüzde 44,55’lik bir yükseliş görünmektedir. Ancak, TÜİK tarafından Eylül 2025 itibarıyla açıklanan tüketici fiyat indeksi (TÜFE) değişim oranı yüzde 38,26’dır. Bu yıllık enflasyon oranı göz önüne alındığında, 2025 yılı bütçesindeki artışın 390 milyar 373 milyon 395 bin 537 TL’lik kısmının enflasyon etkisiyle eridiği anlaşılmaktadır. Böylece 2026 yılı bütçe teklifi, enflasyondan arındırılmış haliyle (2025 Eylül ayı fiyatlarıyla) 1 trilyon 81 milyar 574 milyon 384 bin 463 TL olarak belirlenmektedir. Bu durumda Sağlık Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçesi için 2025 yılına göre önerilen artış oranı yüzde 44,6 değil, yalnızca yüzde 6,0’dır.
İçişleri Bakanlığı Göçmen Daire Başkanlığı ve TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre, 2026 yılında Türkiye’de “kalıcı” olarak yaşayacak kişilerin sayısının yaklaşık 91 milyon 291 bin 671 olacağı tahmin edilmektedir. Bu verilere dayanarak, 2026 yılı Sağlık Bakanlığı bütçesinden kişi başına yalnızca 16 bin 335,3 TL ayrıldığı görülmektedir. Sağlık emekçilerine ödenecek maaş ve SGK devlet primi giderleri çıkarıldıktan sonra, doğrudan sağlık hizmetlerine harcanmak üzere kişi başına yalnızca 5 bin 631,5 TL kalmaktadır. Bu miktarla, yalnızca 375 adet 200 gr’lık ekmek, 9,5 kg kıyma veya 7 adet grip aşısı alınabilmektedir.
Koruyucu ve Tedavi Edici Hizmetler
Programlar çerçevesinde, Sağlık Bakanlığı 2026 yılı toplam bütçesinin sadece yüzde 27,54’ü (406 milyar 255 milyon 829 bin TL) koruyucu sağlık hizmetleri için ayrılırken, kişi başına düşen miktar yalnızca 4 bin 499,3 TL olmaktadır. Bakanlık bütçesinden sağlık emekçilerine ödenecek maaş ve SGK devlet primi giderleri hariç tutulduğunda, doğrudan koruyucu sağlık hizmetleri için kişi başına yalnızca 2 bin 476,9 TL kalmaktadır. Bu miktarla, genel olarak üç doz yapılması gereken HPV (Human Papilloma Virus) aşısının tek dozu bile alınamamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, rahim ağzı kanserinden koruyuculuğu yüzde 90’a kadar yükselen HPV aşısı, 147 ülkede genişletilmiş bağışıklama programı kapsamında ücretsiz olarak uygulanmaktadır. Ancak, önceki iki bakanın “HPV aşısının Türkiye’de de genişletilmiş bağışıklama programına alınacağı” yönündeki sözleri bugüne kadar yerine getirilmemiştir. Bu nedenle, günümüz Türkiye’sinde sadece bu aşı için en az 12 bin TL ayırabilen ve konu hakkında bilgi sahibi olan aileler, çocuklarını bu aşıya ulaştırabilmektedir.
Sağlık Bakanlığı bütçesinin yüzde 71,27’si (1 trilyon 51 milyar 247 milyon 41 bin TL) tedavi edici sağlık hizmetleri programı için ayrılmıştır. Bu durumda, kişi başına yaklaşık 11 bin 642,7 TL düşmektedir. Sağlık Bakanlığı bütçesinden sağlık emekçilerine ödenecek maaş ve SGK devlet primi giderleri çıkarıldığında, şehir hastaneleri için yapılacak ödemeler dahil, tedavi edici sağlık hizmetleri için 2026 yılı boyunca kişi başına yalnızca 3 bin 056,5 TL kalmaktadır.
Şehir Hastaneleri ve Kamu Özel İşbirliği
AKP hükümetleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve sağlık emek meslek örgütlerinin kamuoyunda oluşturduğu tepkiler sonucunda, şehir hastanelerinin kamu özel işbirliği (KÖİ) modeli ile inşa edilmesinden ve işletilmesinden vazgeçmek zorunda kaldı. Artık bazı şehir hastaneleri, diğer Sağlık Bakanlığı-devlet hastaneleri gibi, Bakanlık tarafından inşa edilmekte ve işletilmektedir. Bu nedenle, tedavi edici sağlık hizmetlerinde şehir hastanelerine ödenen kira ve işletme bedellerinin payı zamanla azalmaktadır. Ancak, tahminen 18 şehir hastanesini inşa eden ve işleten şirketlere, Bakanlığın 2026 yılı bütçesinden 2025 yılı ödemelerine göre yüzde 30’dan fazla bir artışla en az 136 milyar 148 milyon 659 TL, kira ve hizmet alım bedeli olarak ödenecektir. Bu tür uygulamalardan 2026 yılından itibaren vazgeçilmelidir. Şehir Hastaneleri için yapılan sözleşmelerin iptal edilmesi ve kira ile hizmet bedeli ödemelerinin durdurulması gerekmektedir. Şehir Hastaneleri, herhangi bir ödeme yapılmadan Sağlık Bakanlığı’na devredilmelidir. İlgili sözleşmeler ve mevzuatın böyle bir uygulamaya izin verdiği bilinmektedir. Bu konudaki tutum yalnızca siyasi tercihe dayanacaktır.
Sağlık Bakanlığı Bütçe Teklifi’ndeki cetvellere ilk bakışta dikkat çekenler bunlardır. Bakan’ın 21 Kasım’daki sunumundan sonra, bu konuyu yeniden gözden geçirmek gerekecektir. Hem yeni verilerin değerlendirilmesi hem de mevcut eksikliklerin giderilmesi mümkün olacaktır.
Türkiye’de yaşayan herkese eşit, parasız, nitelikli, anadilinde ve kamu tarafından sunulan sağlık hizmetleri sağlanması; sağlık emekçilerinin ve toplumun yönetime katıldığı, örgütlenme çabalarının desteklendiği, yaşam ve eğitim alanlarından başlayarak toplum sağlığının geliştirilmesi ve korunmasını önceliklendiren, entegre ve basamaklı sağlık hizmetlerinin gerçekleştirilmesi mümkündür. Bunun hayata geçmesi için, yaşamını sürdürebilmek adına çalışanlar olarak birlikte talep etmemiz, dayanışmamız ve mücadele etmemiz yeterlidir…
