Giriş
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı boyunca gerçekleştirdiği “İş ve Aile Yaşamının Uyumu” araştırması, çalışanların ailevi yükümlülükleri ile iş yaşamını dengelemekte karşılaştıkları zorlukları gözler önüne serdi. Araştırmanın bulgularına göre, çalışanların en büyük problemi uzun çalışma süreleri olarak belirlendi.
Her 10 Çalışandan 4'ünün Bakım Yükümlülüğü Var
18-74 yaş aralığındaki bireyleri kapsayan bu araştırmada, Türkiye'de yaklaşık 59 milyon insanın %43,1'inin çocuk, yaşlı, engelli veya bakıma muhtaç bireylere bakım yükümlülüğü bulunduğu tespit edildi.
Bakım sorumluluğu kadınlarda %45,6, erkeklerde ise %40,6 oranında tespit edildi.
Bakım Yükümlülüğü Olanların İş Gücüne Katılımı Yüksek
Yapılan araştırmaya göre, bakım yükümlülüğü olan bireylerin iş gücüne katılım oranı %60,5 olarak hesaplandı; bu oran, bakım yükümlülüğü bulunmayanlardan daha fazladır.
Kadınlar arasında bakım sorumluluğu olanların iş gücüne katılım oranı %37,8, erkeklerde ise %86 olarak belirlendi.
Çalışanların Çoğu Çocuk Bakımıyla İlgileniyor
İstihdam içinde yer alan bireylerin %39'unun yalnızca çocuk bakım yükümlülüğü olduğu ortaya çıktı. Torun veya yetişkin bakımını üstlenenlerin oranı ise daha düşük seviyelerde kaldı.
Araştırma, çalışan ebeveynlerin büyük bir kısmının profesyonel bakım desteğinden yararlanmadığını da gösterdi.
Profesyonel Bakım Hizmeti Kullanımı Düşük
15 yaş altı çocuk bakım sorumluluğu olan çalışanların yalnızca %14'ü kurumsal bakım hizmetlerinden yararlandıklarını belirtirken, %83'ü herhangi bir profesyonel destek almadıklarını ifade etti.
Yetişkin bakımında ise evde ücretli bakım hizmeti kullananların oranı %17 olarak kaydedildi.
Çocuk Bakımı Genellikle Aile Üyeleri Tarafından Yapılıyor
Bakım hizmeti kullanmayan çalışanların yarısından fazlası, çocuk bakımını kendileri ya da eşleriyle birlikte gerçekleştirdiklerini ifade etti.
Katılımcıların bir kısmı, çocukların kendi ihtiyaçlarını karşılayabildiğini belirtirken, önemli bir kısmı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olmasını gerekçe gösterdi.
En Büyük Zorluk: Uzun Çalışma Saatleri
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, iş ve bakım yükümlülüklerini aynı anda yürütürken karşılaşılan sorunlar oldu.
Bakım yükümlülüğü bulunan çalışanların %70,1’i ciddi bir sorun yaşamadıklarını belirtse de, zorluk çeken yaklaşık 4,3 milyon kişi arasında en büyük sorun uzun çalışma saatleri olarak öne çıktı.
Katılımcıların %38,4’ü uzun mesailer nedeniyle zorlandıklarını, %26,9’u ise işin fiziksel ve zihinsel olarak yorucu olduğunu ifade etti. Ulaşım sürelerinin uzunluğu da dikkat çeken diğer sorunlar arasında yer aldı.
