Irak'ın Petrol İhracatında Yeni Dönem
Körfez'de artan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma riski, Irak'ın petrol ihracat stratejisinde önemli değişikliklere neden oldu. Uzun süre kullanılmayan Kerkük–Ceyhan boru hattı, Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında yapılan anlaşma ile tekrar işletmeye alındı. Bu anlaşma sonucunda Kerkük–Ceyhan hattında iki yıl aradan sonra yeniden petrol akışı başladı. İlk aşamada günlük 170 ile 250 bin varil petrolün Türkiye'ye taşınması hedefleniyor.
İhracat Yolu Türkiye'ye Yöneldi
Irak'ın ekonomisinin temel taşını oluşturan petrol ihracatı, geçmişte büyük ölçüde Basra üzerinden Körfez'e, ardından Hürmüz Boğazı'na ulaşarak dünya pazarlarına taşınıyordu. Ancak bölgede artan çatışma riski ve deniz trafiğinde yaşanabilecek aksamalar, bu güzergâhı tehlikeli hale getirdi. Bu durumu göz önünde bulunduran Bağdat yönetimi, alternatif ihracat hatlarını yeniden gözden geçirmeye başladı. 2014 yılında DEAŞ saldırıları sonucunda hasar gören ve 2023 Türkiye'deki büyük felaketle bir darbe daha alan 960 kilometre uzunluğundaki hattın akışı, yıllardır süregelen gelir paylaşımı anlaşmazlıkları ve tahkim sorunları aşılınca tekrar başladı.
Basra'ya Ulaşacak Mı?
Irak Kuzey Petrol Şirketi'nin açıklamalarına göre, Kerkük sahalarından çıkarılan petrol, IKBY toprakları üzerinden Türkiye'deki Ceyhan Limanı'na sevk edilmeye başlandı. Sürecin ilk aşamasında günlük 250 bin varil kapasite öngörülüyor, hattın toplam kapasitesinin ise 1,5 milyon varile kadar çıkabileceği belirtiliyor. Yeniden başlayan bu sevkiyat, sadece teknik bir gelişme değil, aynı zamanda Bağdat ile IKBY arasındaki uzun süredir devam eden yetki ve gelir paylaşımı anlaşmazlıklarının çözümü açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Taraflar arasındaki uzlaşma, Irak'ın ihracat altyapısında esneklik sağlarken, kriz dönemlerinde alternatif bir çıkış kapısı oluşturuyor.
Türkiye açısından bu gelişme, ekonomik kazançların ötesinde jeopolitik bir anlam taşıyor. Ceyhan'daki depolama ve lojistik faaliyetleri, düzenli döviz girdisi sağlarken, Türkiye enerji akışının yönünü etkileyebilen bir merkez olma konumunu güçlendiriyor. Ayrıca, Kerkük petrolünün bir kısmının Kırıkkale rafinerisinde işlenebilmesi, hattın yalnızca transit değil, aynı zamanda iç tüketim açısından da önemini artırıyor. Türkiye tarafından uzun süredir gündeme getirilen hattın Basra'ya kadar uzatılması önerisi, bu gelişmelerle yeniden tartışılmaya başlandı. Böyle bir genişleme, Irak'ın toplam petrol ihracatının önemli bir kısmının Akdeniz üzerinden gerçekleştirilmesine olanak tanıyacak. Irak petrolünün Türkiye üzerinden yeniden akmaya başlaması, küresel piyasalardaki arz endişelerini kısmen azaltmış durumda. Brent petrol fiyatları, varil başına 103 doların altına düştü; ancak İran'daki gaz tesislerinin vurulmasıyla petrol fiyatları yeniden 110 dolara yaklaştı.
Petrol ve Gazda Sorun Yok
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, katıldığı bir televizyon programında Irak'tan gelecek petrol hakkında bilgi verdi. “Hattın kapasitesi 1.5 milyon varil. Uzun zamandır bu durumu vurguluyorduk ve haklı çıktık. Hürmüz Boğazı'nda bir sorun olursa, Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız?” sorusunu yönelttiklerini ifade etti. Bayraktar, “Kerkük'e kadar olan boru hattını Basra'ya kadar uzatma önerisinde bulunduk. Şu anda Irak'ın günlük yaklaşık 3 milyon varil ham petrol ihracatı var. Bunun 1.5 milyon varilinin bu hat üzerinden Akdeniz çanağındaki müşterilere gitme ihtimali mevcut,” şeklinde konuştu. Ayrıca, Türkiye'de enerji piyasasında herhangi bir sorun olmadığını belirterek, Irak ve Suudi Arabistan'dan ham petrol alımının toplam tedariğin içinde yüzde 10 seviyelerinde olduğunu kaydetti.
Enerji Bakanı Bayraktar, elektrik ve doğal gaz fiyatlarıyla ilgili Nisan ayında bir değerlendirme yapılacağını açıkladı. “1 Nisan'da elektrik ve doğal gaz fiyatlarına ilişkin bir değerlendirme yapılacak. Doğalgaz için yeni destek programıyla ilgili de Nisan ayında açıklama yapabiliriz,” dedi.
