Demir eksikliği belirtileri nelerdir? Yorgunluk, solukluk ve dikkat edilmesi gerekenler

Demir eksikliği özellikle kadınlarda sık görülen bir durumdur ve belirtileri kolayca gözden kaçabilir. Hangi işaretlerin dikkat çekmesi gerektiğini ve tanı için neden hekime başvurmak gerektiğini anlattık.

Demir eksikliğinin en sık görülen belirtileri; geçmeyen yorgunluk ve halsizlik, ciltte ve göz kapağı içinde solukluk, eforla gelen nefes darlığı, çarpıntı, baş ağrısı, baş dönmesi, tırnaklarda kırılganlık ve saç dökülmesidir. Bu belirtiler başka durumlarda da görülebildiği için demir eksikliği ancak hekim değerlendirmesi ve kan tahlili ile anlaşılır.

Demir eksikliği nedir?

Demir, kandaki hemoglobinin yapısında yer alır ve oksijenin vücuda taşınmasında görev yapar. Vücudun demir depoları azaldığında önce depolar tükenir, ilerleyen dönemde hemoglobin de düşebilir. Bu ileri tabloya demir eksikliği anemisi denir. Halk arasında kansızlık olarak da bilinir. Demir eksikliği her zaman anemiyle birlikte olmayabilir; depolar azalmış ama hemoglobin henüz normal olabilir.

Demir eksikliğinin belirtileri nelerdir?

• Dinlenmekle geçmeyen yorgunluk ve güçsüzlük
• Ciltte, dudaklarda ve göz kapağının iç kısmında solukluk
• Merdiven çıkarken ya da eforla kolay nefes nefese kalma
• Çarpıntı hissi
• Baş ağrısı ve baş dönmesi
• El ve ayaklarda üşüme
• Kırılgan tırnaklar ve saç dökülmesi
• Dikkat dağınıklığı ve konsantrasyon güçlüğü
• Buz, toprak ya da nişasta gibi gıda olmayan şeyleri yeme isteği
• Bacaklarda özellikle akşamları huzursuzluk hissi

Bu belirtilerin bir ya da birkaçının olması demir eksikliği olduğunu kesin olarak göstermez. Aynı zamanda hafif demir eksikliği hiçbir belirti vermeden de seyredebilir.

Kadınlarda demir eksikliği neden daha sık görülür?

Adet kanamaları, özellikle yoğun ve uzun süren adetler, düzenli demir kaybına neden olur. Gebelik ve emzirme dönemlerinde de demir ihtiyacı artar. Bunlara ek olarak demirden fakir beslenme, sindirim sistemiyle ilgili bazı sorunlar ve gizli kanamalar da demir eksikliğine yol açabilir. Bu nedenle demir eksikliği saptandığında hekimler nedeni de araştırır.

Demir eksikliği nasıl anlaşılır?

Tanı, hekimin muayenesi ve kan tahlilleriyle konur. Hekim, tam kan sayımı ve demir depolarını gösteren testler isteyebilir. Belirtilere bakarak kendi kendinize tanı koymak ya da demir ilacı kullanmaya başlamak doğru değildir. Gereğinden fazla demir alımı da vücuda zarar verebilir; özellikle çocukların ulaşabileceği yerlerde demir ilacı bulundurulmaması gerekir.

Beslenmede demir için nelere dikkat edilebilir?

Kırmızı et, tavuk, balık ve sakatat hayvansal demir kaynaklarıdır. Kuru baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler ve tam tahıllar da bitkisel demir içerir. Bitkisel kaynaklardaki demirin emilimi, C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketildiğinde artabilir; örneğin mercimek yemeğinin yanında limon ya da yeşil biber tüketmek gibi. Çay ve kahvenin yemekle birlikte değil, yemekten bir süre sonra içilmesi de genel olarak önerilir. Ancak tanı konmuş bir eksiklik yalnızca beslenmeyle her zaman giderilemeyebilir; tedavi planını hekim belirler.

Ne zaman hekime başvurmak gerekir?

Haftalardır geçmeyen yorgunluk, belirgin solukluk, nefes darlığı, çarpıntı ya da çok yoğun adet kanamaları varsa hekime başvurun. Göğüs ağrısı, bayılma ya da şiddetli nefes darlığı gibi durumlarda ise vakit kaybetmeden acil sağlık hizmeti alınmalıdır.

Sıkça sorulan sorular

Demir eksikliği ile kansızlık aynı şey mi?

Tam olarak değil. Demir eksikliği, kansızlığın (anemi) en sık nedenlerinden biridir; ancak depolar azalmış olsa da her zaman anemi gelişmeyebilir.

Demir eksikliği saç dökülmesi yapar mı?

Saç dökülmesi demir eksikliğinde görülebilen belirtiler arasında sayılır, ancak saç dökülmesinin başka pek çok nedeni de vardır.

Demir takviyesini kendim alabilir miyim?

Hayır. Demir takviyesi, tahlil sonuçlarına göre hekim önerisiyle ve belirtilen sürede kullanılmalıdır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hekime danışmadan uygulanmamalıdır.

İlgili HaberKemik erimesini (osteoporoz) önlemek için yaşam önerileri: Beslenme, egzersiz ve alışkanlıklar